ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
209
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
سنه دويست و سى و چهار بيان فرار محمد بن بعيث در آن سال محمد بن بعيث بن جليس گريخت . علت فرار او اين بود كه او را از آذربايجان تحت الحفظ تا شهر سامرا آورده بودند . مردى بنام خليفه خدمت او را بر عهده داشت . متوكل بيمار شد و خليفه پنداشت كه او مرده است بمحمد خبر مرگ متوكل را داد . او نمرده بود و خليفه خواست ابن بعيث را بفرار وادار كند او هم قبول كرد . خليفه چهارپايان را آماده كرده و هر دو سوار شده گريختند و به شهر مرند در آذربايجان كه محل او بود پناه بردند . گفته شده قلعه شاهى و قلعه « يكدر » متعلق به او بود گفته شده ابن بعيث در زندان اسحاق بن ابراهيم بن مصعب بود . بغاى شرابى براى آزادى او شفاعت كرد و از او ضامن گرفتند و او را رها كردند . عده سى مرد كفيل و ضامن او شدند كه محمد بن خالد بن يزيد شيبانى يكى از آنها بود ( او از سالاران بزرگ عرب بود ) . او ( محمد بن بعيث ) چون آزاد شد به شهر سامراء رفت و آمد مىكرد كه ناگاه بر فرار تصميم گرفت و به شهر مرند رفت . در آنجا خواربار بسيار در انبار ذخيره كرد . شهر مرند هم داراى ديوار و حصار و بند بود . در آن شهر چشمه سار بسيار و باغ و كشت زار در درون حصار بود . فتنهجويان مانند قبيله ربيعه و ديگران به او گرويدند . عده او بالغ بر دو هزار و دويست مرد جنگى شد . در آن زمان والى آذربايجان محمد بن حاتم بن هرثمه بود او از تعقيب و سركوبى او خوددارى و كوتاهى كرد . متوكل او را عزل و حمدويه بن على بن فضل